Professionals moeten de vrijheid voelen én krijgen om te handelen naar de situatie

Het onderwerp onbegrepen gedrag ligt burgemeester Judith Michel na aan het hart: ‘Wormerland is een kleine gemeente met 16.000 inwoners, maar onbegrepen gedrag speelt een grote rol binnen onze zorg- en veiligheidskolom. Het heeft een grote impact op de mensen zelf en de omgeving. We winnen er op allerlei vlakken enorm veel mee als we het anders organiseren met elkaar.’

Hoe manifesteert onbegrepen gedrag zich in uw gemeente?
‘We hebben hier geen GGZ-instelling, maar toch zien we relatief veel inwoners met psychische kwetsbaarheden. Vaak begint het met overlastmeldingen vanuit de buurt: geluidsoverlast, vreemd gedrag of agressie. In sommige gevallen gaat het om inwoners die zomaar hun huis verlaten en stranden in de gemeente. Het is een complex probleem dat vraagt om nauwe samenwerking en maatwerk.’

Welke uitdagingen ziet u in de aanpak hiervan?
‘Een van de grootste uitdagingen is om vroegtijdig zicht te houden op mensen die hulp nodig hebben. Door veranderende omstandigheden kan een stabiele situatie plotseling omslaan. Veel hulpverlening is ambulant, wat betekent dat professionals op bepaalde tijden bij mensen thuis komen. Hierdoor blijven signalen tussendoor soms onopgemerkt. Daarnaast zie ik de woningnood als een van de oorzaken van veel maatschappelijke problematiek. Als je geen plek hebt om te wonen en je kunt niet meer thuis wonen, wat dan? Een dak boven je hoofd is essentieel voor een stabiel leven.’

Wat belemmert volgens u structurele oplossingen?
‘Ik zie dat het systeemdenken ons in de weg zit. Hulpverleners en instanties werken vanuit hun eigen kolom en verantwoordelijkheden. De politie wordt hierdoor onevenredig belast, omdat zij vaak als laatste vangnet fungeren. Dat is maatschappelijk niet houdbaar.’

Hoe zou u het graag anders zien?
‘Woningcorporaties, zorgverleners, politie en gemeenten moeten informatie proactief delen. Daarbij hebben wij als gemeente een belangrijke rol. Door de regie te pakken en partijen nog meer te verbinden. Ook kunnen we veel meer gebruik maken van ervaringsdeskundigen. Mensen met ervaring in herstel kunnen ons helpen om situaties beter te begrijpen en te begeleiden. Maar ik denk ook dat we samen met de mensen met onbegrepen gedrag moeten optrekken en hen moeten ondersteunen zodat ze zelf de regie kunnen pakken over hun eigen herstel. Ook omwonenden hebben een belangrijke stem en geven ons vaak belangrijke informatie hoe het met hun buren gaat. Het perspectief van de omwonenden en de overlast die zij soms ervaren, wordt nog wel eens vergeten als we aan het zorgen zijn.’ 

Wat betekent dat voor professionals?
‘Kortere lijnen en betere samenwerking tussen alle partijen betekent iets voor het persoonlijk leiderschap van iedere betrokkene. Professionals moeten de vrijheid voelen én krijgen om te handelen naar de situatie in plaats vanuit hun ‘opdracht’. Ik probeer als burgemeester daaraan bij te dragen door professionals te vragen om het me te melden als ze er niet uitkomen, dan denk ik graag mee over hoe het wel kan.’

Zijn er voorbeelden van successen in uw gemeente?
‘Een mooi initiatief is straattriage. Daarbij trekken de politie en psychiatrie gezamenlijk op om te signaleren en vroegtijdig te helpen. Zo worden escalaties voorkomen. Daarnaast loopt binnen onze regio een project om gegevensuitwisseling AVG-proof in te richten. Hiermee willen we sneller zicht krijgen op waar hulp nodig is. Dit vereist durf en vertrouwen tussen partijen, maar we hebben er veel vertrouwen in dat dit gaat werken.’

Tot slot, wat is uw droombeeld voor de toekomst?
‘Een gemeente waar informatie wordt gedeeld en waar signalen vroeg worden opgepakt. Waar buren zonder overlast samenleven en het gesprek met elkaar durven aangaan. Maar vooral een plek met passende zorg en huisvesting, waar mensen met onbegrepen gedrag zich welkom voelen.’